Η δισέλιδη απεικόνιση του Ναυπλίου (φύλλα 125v-126r) αποτελεί ένα πολύτιμο τεκμήριο που φυλάσσεται στη Μαρκιανή Βιβλιοθήκη της Βενετίας και αποτελεί μέρος ενός από τα σημαντικότερα εικονογραφημένα χειρόγραφα της μεταβυζαντινής εποχής: τον Κώδικα Marcianus Graecus VII 22 (=1466).

Μια Σπάνια «Ακτινογραφία» της Πόλης

Το Ναύπλιο, υπό βενετική κυριαρχία ήδη από το 1389, αποτελούσε τότε ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά λιμάνια της ανατολικής Πελοποννήσου και βασικό προπύργιο άμυνας απέναντι στην οθωμανική προέλαση.

Η απεικόνιση δεν μοιάζει να έχει τον χαρακτήρα ακριβούς χαρτογραφίας, αλλά μια πανοραμική άποψη της πόλης. Κυρίαρχη θέση κατέχει η Ακροναυπλία, η οποία φαίνεται να αποτελεί τον πυρήνα της πόλης, ενώ η κάτω πόλη περιβάλλεται από τείχη και πύλες, με έμφαση στην αμυντική της λειτουργία. 

Ο χάρτης αποτελεί μια «ακτινογραφία» της οχυρωμένης πόλης όπου παρουσιάζονται:

Η Ακροναυπλία: Στο κέντρο δεσπόζει ο βράχος με τα τείχη του, αποτυπώνοντας τον διαχωρισμό των φρουρίων (Ρωμιών, Φράγκων και Τόρων) που αποτελούσαν την καρδιά της άμυνας.

Η Κάτω Πόλη: Διακρίνονται λίγα κτίρια που μοιάζουν περισσότερο με αποθήκες ή στρατώνες και ένας ναός, όλα περιτοιχισμένα με μεγάλα τείχη.

Η Πύλη της Ξηράς και η Τάφρος: Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του χάρτη είναι η λεπτομερής απεικόνιση της χερσαίας πρόσβασης. Φαίνεται η γέφυρα που ένωνε την πύλη με τη στεριά, πάνω από την ελώδη περιοχή που τότε λειτουργούσε ως φυσική τάφρος.

Αξιοσημείωτο είναι ότι ο δημιουργός σε αυτή την απεικόνιση της πόλης του Ναυπλίου (Ανάπλι) δεν περιλαμβάνει το Μπούρτζι, ενώ αντίθετα περιλαμβάνει το νησί της Καραθώνας με το εκκλησάκι του Αγ. Θεοδώρου και στο βάθος , πιθανόν, του Αγ. Νικολάου.

Το Χρονικό μιας Πολιορκίας

Η εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία από το κείμενο που την περιβάλλει. Γραμμένο με κόκκινη μελάνη, το χρονικό περιγράφει τη δραματική πολιορκία του 1540, όταν οι Βενετοί αναγκάστηκαν να παραδώσουν το Ναύπλιο στους Οθωμανούς.

Ο συγγραφέας εξηγεί ότι η πόλη δεν έπεσε από τα όπλα, αλλά από την εξάντληση. Αναφέρεται στην έλλειψη εφοδίων, σημειώνοντας πως οι πολιορκημένοι είχαν την ανάγκη «του ψωμιού» και «μουνετζιόν» (πυρομαχικών) για τις «αρτελαρίαις» (το πυροβολικό) τους.

Συγκεκριμένα αναφέρει:

Και πολεμώντας τα τρεις ήμισυ χρόνους, και μη μπορώντας να τα πάρουν, με τους πολυτρόπους πολέμους όπου έκαμναν· αν όμως ήλθαν οι σφαλισμένοι (πολιορκημένοι;) εις [… …], έτσι από φαγητό των ανθρώπων, ως αν και από μονετζιόν (πυρομαχικά) διά τες αρτελαρίες (πυροβολικό), και από […] χρειαζόμενον των ανθρώπων, και θεωρώντας η εκλαμπροτάτη αφεντία των Βενετών πώς δε ήταν μόδος (τρόπος) να τους δώσουν σερκόρσον (βοήθεια), μα ή […] να αποθάνουν από την πείνα και από το σπαθί των εχθρών τους· ως αν ευσπλαχνικοί αφέντες, έγραψαν να παραδοθούν διά να γλιτώσουν τη ζωή τους· και πώς εκείνο που θέλουν να γλιτώσουν, η αφεντία τους θέλει κομαντάρει (διατάζει) εις τη ζωή τους, καθώς και εγίνετο, και ούτως επαρεδώθηκαν.

Φαίνεται, όμως, να υπάρχει μια αναντιστοιχία του σχεδίου με το κείμενο. Η απεικόνιση του Αναπλιού φαίνεται να προηγείται χρονολογικά της παράδοσης της πόλης στους Οθωμανούς το 1540, την οποία περιγράφει το συνοδευτικό κείμενο. Η απουσία του Μπούρτζι (1473) αλλά και η απόδοση της κάτω πόλης υποδηλώνουν ότι ο χάρτης αναπαράγει μια παλαιότερη μορφή της πόλης, λειτουργώντας ως εικόνα μνήμης και όχι ως σύγχρονη καταγραφή των γεγονότων (σε σχέση με το κείμενο).

Το cityofnafplio.com συνεχίζει να παρουσιάζει σπάνια τεκμήρια, αναδεικνύοντας το ιστορικό παρελθόν του Ναυπλίου.